Atılay Denizaltı Kazası Nasıl Oldu?

Atılay Denizaltı Kazası Nasıl Oldu?

Atılay Denizaltı, 1939 yılında yapılmış olup, Atılay Denizaltı kazası ile Türkiye Cumhuriyetinin batan ilk denizaltısı ve verdiği 39 şehir ile adını tarihe üzücü bir şekilde yazdırmıştır. Peki Atılay Denizaltı nerede battı? Atılay Denizaltı ne zaman battı? Atılay Denizaltı nasıl battı? 14 Temmuz 1942’de yaşanan Atılay Denizaltı kazası hakkında hem bilgi vermek hem de bugün kazada hayatını kaybeden şehitlerimizi anmak için bu yazımızı sizlere hazırlamak istedik.

Ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, 17 Ocak 1938’de an itibari ile Türkiye’nin Başbakanı olan Celal Bayar’a yeni denizaltıların isimlerini yazmış olduğu bir not gönderdi. Bu notta denizaltıların isimleri: Saldıray, Yıldıray, Atılay ve Batıray olarak yazmakta idi. Atatürk bu isimlerin sonuna: “Bunların manalarını izaha hacet olmadığı kanaatindeyim” şeklinde bir de not düşmüştü.

Atılay Denizaltı, 14 Ağustos 1937’de, Haliç Tersanesi’nde, Valide Kızakları’nın bulunduğu noktada, bir törenle birlikte kızağa konmuştu. Bu törende dönemin Başbakanı İsmet İnönü de vardı. 19 Mayıs 1939’da ise yapılan görkemli bir törenle denize indirildi.

Atılay Denizaltı, 14 Temmuz 1942’de, Donanma Komutanlığı tarafından, yeni cihazların kontrol edilebilmesi amacı ile istendi. Bunun üzerine Moda açıklarından yola çıkan Atılay Denizaltı aslında son seferine gittiğini bilmiyordu. İstikamet Çanakkale’ydi. Sefer sırasında, sabah saatlerinde bir açıklama yapıldı ve ne yapılması gerektiği mürettebata anlatıldı.

Atılay Denizaltı kazası hala olmamıştı. Saatler 14:30 dolaylarıydı. Binbaşı Sadi Gürcan komutasında, Morto Koyu’nda dalışa başlandı. Artık görevin yerine getirilmesi adına Boğaz’dan çıkılmıştı. Güvenlik botu olarak görev yapmakta olan Kartal römorkörü, Atılay Denizaltı’nı izlemeye çalışıyordu. Fakat hava koşullarının kötüleşmesi dolayısı ile takip işlemi gerçekleştirilemediği için Atılay Denizaltı gözden kayboldu.

Atılay Denizaltı kazası için Çanakkale Deniz Komutanlığı’nın endişesi, denizaltı zamanında dönmediği için daha da üst seviyeye yükseldi. Şimdi artık Kartal Römorkörü ve Gümrük motorları Atılay Denizaltı’nı arama çalışmalarına başlamışlardı. Gece saatlerinde denizaltının battı şamandırası bulundu. Zaten aramalar yapılırken iki kere mayın patlamaları da yaşanmıştı.

Atılay Denizaltı neden battı sorusuna yanıt bulunamadı. Ancak biraz önce vermiş olduğumuz bilgilerden de yola çıkılarak, Atılay Denizaltı kazasının bir mayına çarpma sonucunda gerçekleştiği düşünülmektedir. Toplam 39 askerimizin şehir olduğu bu üzücü kazada 6 subay, 17 astsubay ve 16 er hayatını kaybetti.

İzin almaması halinde Ahmet Bağdat da Atılay Denizaltı kazasından kurtulamayacaktı. Ancak bir gün önce izin almıştı ve o hayatını 2.000 yılında kaybetti. 1995 yılında kendisi ile yapılan konuşmada, Atılay Denizaltı neden battı sorusuna: olayın bir mayın patlamasından kaynaklanmadığını düşündüğünü belirtmişti. Ona göre, eğer mayın patlaması söz konusu olsaydı, deniz yüzeyinde yağ ve mazot kalıntıları olurdu. Ama yoktu. Uzmanlar ise bu durumun Boğaz akıntısından kaynaklandığını, yağın ve mazotun su yüzeyinde uzun süre duramayacağı için yok olduğunu söylemişlerdi.

Kazanın üzerinden geçen ortalama 50 yılın sonrasında ise sualtı araştırmaları sonuç vermiş ve Atılay Denizaltı kazasının yeri tam olarak tespit edilmiştir. Bu kazada mayına çarpmanın etkisi ile kazanın gerçekleştiği ise söz konusu tespit sonrasında kesinlik kazanmış oldu.

Hamiyet Yüceses‘in eşi Fethi Yüceses’in de içerisinde bulunduğu Atılay Denizaltı kazası şehitlerinin isimlerini şu şekilde listeleyebiliriz.
Sadi Gürcan
Ahmet Torun
Sebati Taşöz
Adnan Erül
Rauf Baykal
Ahmed Atakan
Hakkı Tezcanlı
Ziya Lodos
Necmi Sunal
Masum Şen
Tahsin Dönmez
Fethi Yüceses
Hüseyin Coşkun
Celal Dinçer
Selahattin Nartman
İsmail Tugay
Nurettin Günenç
Sabahattin Varol
Kemal Dağaşan
Agah Perine
İsmet İskil
Ali Rıza Baykuş
Hasan Şentuna
Dilşat Çakal
Temel Yenigün
Cemal Bahar
Mehmed Çilhoroz
Mustafa Özbek
Eyüp Kaçmaz
Hasan Güneş
İbrahim Erbaş
Enver Karaer
İsmail Yılmaz
İlyas Ünal
Halil Küçük
Hüseyin Gençer
Mehmed AslanTürk
Temel Küçükoğlu
Halil Ekinci

Yorum Yapmak İstermisin?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.